Cây chùm bao có tác dụng gì? Tác dụng phụ của cây chùm bao

Cây chùm bao hay còn được gọi với những tên gọi quen thuộc như cây nhãn lòng, cây lạc tiên, không chỉ được dùng làm thuốc chữa bệnh mà nó còn là một món ăn quen thuộc. Chúng được biết đến như một loại dược liệu được thiên nhiên mang lại nhiều công dụng có ích cho sức khỏe con người. Nhắc đến công dụng của cây chùm bao có phải nhiều người luôn nghĩ ngay đến công dụng trị mất ngủ của nó. Không chỉ vậy, cây chùm bao còn có công dụng giúp thanh nhiệt, mát gan, an thần, chữa bệnh lỵ, thiếu máu,… Vậy cây chùm bao là cây gì? Cây chùm bao có tác dụng gì? Cây chùm bao trị bệnh gì? Tác dụng phụ của cây chùm bao là gì? Để biết chi tiết hơn về tác dụng của cây chùm bao, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết sau đây.

Cây chùm bao là cây gì?

Cây chùm bao thuộc họ lạc tiên Passifloraceae, có tên khoa học là Passiflora foetida. Ngoài ra, cây chùm bao còn được gọi với nhiều tên gọi khác như cây nhãn lòng, cây lạc tiên, cây lồng đèn, hồng tiên, long châu quả, mắc mát, co hồng tiên, tây phiên liên,…

Hình cảnh cây chùm bao

Cây chùm bao có tác dụng gì?
Cây chùm bao có tác dụng gì?

Cây chùm bao là loại dây thân leo, bên trong thân rỗng, toàn thân được bao phủ bởi lớp lông mềm, có tua cuốn bao quanh, thường mọc ra từ kẽ lá.

Lá cây nhãn lòng mọc so le nhau với chiều dài khoảng 6-8 cm, rộng 10 cm, chia 3 thùy nhọn. Phiến là hình tim được bao phủ bởi lớp lông mềm, mép lá gợn song, mặt dưới lá có màu xanh nhạt hơn mặt trên, cuống lá dài khoảng 4-5 cm.

Hoa to mọc đơn độc, có màu trắng hoặc màu tím nhạt, lưỡng tính, đều. Hoa lạc tiên gồm 5 cánh riêng biệt, xếp xen kẽ với các lá đài, ở giữa có màu trắng, có đốm tía và bên trong cùng là các lông tơ nhỏ, mịn. Tổng bao hoa gồm 3 lá bắc, rời nhau, chia thành nhiều sợi nhỏ, bao hoa gồm 5 lá đài màu xanh lục có viền trắng, mỗi lá đài có một phần phụ hình sừng nhọn ở mặt ngoài. Các lá đài màu trắng với các gân xanh ở gốc và 3 gân chính. Một vòng tua gồm nhiều phần phụ của cánh hoa và hình sợi chỉ màu tím, giữa hoa có một cuống hình trụ, gồm 5 nhị, bao phấn màu vàng ở mặt sau, bầu nhụy gồm 3 lá noãn và bầu trên có 1 ô.

Quả lạc tiên được bao quanh bởi các lá bắc mạng lưới, hình cầu và có một lớp vỏ mỏng bên ngoài nhìn trong giống như quả trứng cút. Khi còn non quả có màu xanh, có vị chua, nhưng quả chín sẽ chuyển sang màu vàng, vị ngọt dịu, bên trong quả chứa nhiều hạt mọng và chất dịch. Quả dễ vỡ nát, vì vậy khi thu hái cần cẩn thận và sấy khô nhanh chóng. Cây thường ra hoa vào tháng 4 – 7 và ra quả vào khoảng tháng 5 – 7 hàng năm, quả lạc tiên khi ăn có vị ngọt, giàu vitamin và còn là món ăn dân dã được các trẻ con ở Nam Bộ rất thích.

Khu vực phân bố

Cây chùm bao là loại cây thuộc vùng liên nhiệt đới, có nguồn gốc từ Mexico, Nam Mỹ, Trung Mỹ và vùng đất Caribe hoang dã.

Tại Việt Nam, loài cây này thường mọc hoang dại khắp nơi, ở những nơi hoang vắng, dọc vùng ven, đồi núi hoặc hoang đảo. Chúng được phân bố rải rác ở các vùng núi có độ cao từ 500 – 1000m, đặc biệt là khu vực phía Bắc như Quảng Ninh, Bắc Giang, Hòa Bình, Yên Bái,… Hoặc đôi khi có thể thấy chúng xuất hiện ở một số khu vực như Hải Dương, Thái Bình, Bình Phước,…

Cây lạc tiên là loài thực vật ưa sáng, ưa ẩm, mọc trùm lên các cây bụi rậm, cây cần phải có đủ ánh sáng, do đó phải tỉa bớt cành để tránh rậm rạp. Cây thường có khả năng phát triển mạnh vào giữa tháng 3 – 8, cho nhiều hoa quả mỗi năm và thường xuất hiện hiện tượng rụng lá vào mùa đông.

Cây nhãn lòng có khả năng tái sinh chủ yếu từ hạt hoặc phương pháp giâm cành, sau khi chặt cây phần còn lại vẫn có khả năng tái sinh chồi mạnh mẽ. Cây không kén chọn đất trồng, nếu đất quá nhiều chất dinh dưỡng, thoát nước tốt, cây sẽ phát triển mạnh.

Thu hái, chế biến

Cây chùm bao rất dễ trồng nên được thu hái vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, tuy nhiên thời điểm thu hoạch tốt nhất là vào mùa xuân. Người ta thường sử dụng phần lá, quả và ngọn cây chùm bao để dùng làm thuốc chữa bệnh.

Dược liệu sau khi thu hoạch về sẽ được phân loại thành 2 dạng là:

  • Cây lạc tiên tươi: Dược liệu tươi mới thu hái về còn nguyên vẹn hoặc lượng nước còn nhiều, nếu ở dạng tươi thì nên sử dụng ngay, không thể để trong thời gian dài.
  • Cây lạc tiên khô: Dược liệu sau khi thu hái về được rửa sạch, cắt khúc rồi đem phơi hoặc sấy khô và hầu như không còn nước. Nếu ở dạng khô thì vị thuốc này cũng không mất đi dược tính và các chất dinh dưỡng vốn có.

Cây chùm bao sau khi thu hái thường được cắt thành những đoạn thân nhỏ rồi đem phơi hoặc sấy khô. Bên trong thân rỗng, dài khoảng 5cm, có lá và tua cuốn hoặc thậm chí là có cả hoa lẫn quả. Cây lạc tiên sau khi sơ chế được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp.

Thành phần hóa học

Dựa theo các nghiên cứu cho thấy, cây chùm bao có chứa các thành phần hóa học rất phong phú và đa dạng. Trong đó có Alcalod chiếm 0.033%, Flavonoid chiếm 0.074%, Saponin, Harman, Sapomarin, Saporanetin, Hermalin, Harmin, Harmol, Harmalol, Passiflorin, chất xơ, giàu các loại vitamin và khoáng chất,… Ngoài ra, quả lạc tiên chín có chứa một lượng muối khoáng lớn như Ca, Fe, P.

Tác dụng dược lý – Cây chùm bao có tác dụng gì?

Trong đông y cây chùm bao có tác dụng gì?

Theo đông y, cây chùm bao có vị ngọt, hơi đắng, tính mát nên được quy vào 2 kinh tâm và can. Phần hoa, lá và dây có công dụng thanh nhiệt, mát gan, đào thải độc tố trong gan, an thần, lợi tiểu, ho phế quản, đau bụng do nhiệt táo, hỗ trợ chữa mất ngủ lâu năm, ngủ không sâu giấc, rối loạn giấc ngủ, suy nhược thần kinh, các bệnh về tim mạch, giảm mệt mỏi, stress, căng thẳng, chữa các bệnh liên quan đến da liễu,…

Cách dùng và liều lượng sử dụng – Cây chùm bao có tác dụng gì?

  • Dạng thuốc sắc: Mỗi ngày dùng tối đa khoảng 20 – 40g dược liệu nhãn lồng sắc lấy nước uống, người bệnh có thể uống 3 – 4 ly nước chùm bao mỗi ngày và uống trước khi ngủ khoảng 1 tiếng.
  • Dạng chiết xuất lỏng: Có thể sử dụng khoảng 45 giọt/ngày và dùng trước khi ngủ. Trong trường hợp liên quan đến việc cai nghiện thì có thể dùng 60 giọt kết hợp với 0.8mg clonidine.
  • Dạng viên nang: Đối với dạng thường được áp dụng trong các đơn vị gia công thực phẩm chức năng thì dùng 90mg/ngày.

Trong y học hiện đại cây chùm bao có tác dụng gì?

  • Chiết xuất alkaloid có trong cây chùm bao giúp ức chế hoạt động của caffeine, nhờ đó giúp ngủ ngon hơn, giảm căng thẳng, an thần hiệu quả. Sau khi sử dụng bài thuốc này, chất lượng giấc ngủ của người dùng sẽ được cải thiện, ngủ sâu và ngon hơn; không còn tỉnh giấc nửa đêm và gặp phải tình trạng mơ ngủ.
  • Thành phần Flavonoid giúp thúc đẩy quá trình lưu thông máu, ổn định huyết áp, ổn định nhịp tim, giúp cơ thể thoải mái, tươi tỉnh và yêu đời hơn.
  • Một số thành phần trong cây chùm bao còn có khả năng kháng viêm, kháng khuẩn, bồi bổ gan thận và cải thiện tình trạng đau nhức xương khớp.
  • Cây chùm bao có khả năng làm giảm các triệu chứng của bệnh AHDH – Đây là căn bệnh gây rối loạn chức năng hoạt động bình thường được gặp chủ yếu ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, vì sử dụng cho trẻ nên cần tuân theo ý kiến của bác sĩ để tránh gây ra các phản ứng dị.
  • Cây chùm bao còn có công dụng giảm co thắt và làm giãn các cơ trơn trên cơ thể. Từ đó, nó giúp hỗ trợ trong việc điều trị đau về đường tiêu hóa và tử cung, đây cũng là một loại thuốc hữu ích giúp chị em hết kinh sớm.

Tác dụng phụ của cây chùm bao là gì?

Cây chùm bao có khả năng tương tác và làm giảm đi công dụng của thuốc điều trị vì vậy cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Không những vậy, còn tùy thuộc vào cơ địa, thể trạng và liều lượng sử dụng, mà cây chùm bao có thể gây ra các tác dụng phụ như chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn. Bên cạnh đó, cây chùm bao còn gây ra những cơn đau gây ra những cơn đau cơ thắt tử cung làm ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của thai nhi.

Những bài thuốc chữa bệnh từ cây chùm bao

Giúp giảm căng thẳng, mệt mỏi

Trong trường hợp làm việc quá sức, áp lực công việc cao, thường xuyên bị stress kéo dài có thể lấy 250g cây chùm bao khô đem sao vàng hạ thổ rồi sao khử thổ với 150g rau má và 100g râu bắp cho đến khi héo. Sau đó cho tất cả dược liệu vào nồi đất, ¼ muỗng muối hạ cùng với 550ml nước, đun trên lửa nhỏ đến khi nước thuốc cạn còn 250ml thì ngưng. Chia làm 2 lần uống trong ngày sáng và tối, kiên trì áp dụng 1 tuần sẽ thấy hiệu quả đáng kể.

Điều trị đau nhức khớp – Cây chùm bao có tác dụng gì?

Lấy 500mg nhãn lòng, 300g hoa thiên lý và 100g lá khổ qua, đem tất cả dược liệu trên rửa sạch, phơi khô rồi sao vàng hạ thổ trong khoảng 1 tháng, sau 1 tháng thì đem các nguyên liệu tán thành bột mịn. Mỗi lần sử dụng thì lấy khoảng 3 muỗng cà phê thuốc bột hòa với 100ml nước nóng, đợi đến khi nguội thì uống.

Chữa suy nhược thần kinh, mất ngủ – Cây chùm bao có tác dụng gì?

Lấy 8 – 16g nhãn lòng sắc lấy nước uống hoặc có thể thêm ít tâm sen, lá dâu vào sắc cùng giúp ngủ ngon giấc, an thần tốt hơn.

Hoặc có thể lấy đọt non của cây nhãn lòng tươi rửa sạch rồi nấu canh như các loại rau khác ăn mỗi ngày.

Chữa hành kinh sớm, hạ huyết áp

Lấy 500g chùm bao, 300g hoa thiên lý cùng với 100g lá khổ qua non tán thành bột mịn rồi trộn cùng với 50g đậu xanh đã rang chín và được tán nhuyễn. Mỗi ngày lấy 3 muỗng cà phê  pha cùng với 100ml nước sôi uống khi khát, áp dụng kiên trì liên tục 10 ngày người bệnh sẽ thấy hiệu quả rõ rệt.

Những lưu ý khi sử dụng cây chùm bao

  • Chỉ nên sử dụng cây chùm bao với liều lượng thích hợp và không được lạm dụng.
  • Không được tự ý kết hợp với các dược liệu khác nếu chưa được sự đồng ý của bác sĩ.
  • Trong trường hợp dược liệu bị nấm mốc hoặc có mùi hôi tuyệt đối không nên sử dụng.
  • Cần hỏi thêm ý kiến bác sĩ nếu bệnh nhân muốn sử dụng cây chùm bao kèm với thuốc tây.
  • Nếu sử dụng quá liều bệnh nhân sẽ gặp một số tác dụng phụ như mệt mỏi, bồn chồn, lo lắng, buồn ngủ, buồn nôn,nhịp tim thất thường,… Vì vậy nếu sử dụng cây chùm bao mà gặp phải những tác dụng phụ này thì nên ngưng sử dụng ngay.
  • Tuyệt đối không sử dụng cho trẻ em, phụ nữ đang mang thai và đang cho con bú.

3 thoughts on “Cây chùm bao có tác dụng gì? Tác dụng phụ của cây chùm bao

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.