Hoàng liên có tác dụng gì trong và có tác dụng chữa những bệnh nào

Dược liệu hoàng liên được sử dụng lâu dài như một loại thảo dược quan trọng không chỉ ở Việt Nam mà ở cả các nước châu Á. Ngày nay, việc sử dụng dược liệu hoàng liên là loại dược liệu chiếm ưu thế nhất và dần dần đã được nghiên cứu dược lý hiện đại công nhận. Trong đông y, dược liệu được sử dụng để điều chế các bài thuốc có tác dụng chữa các bệnh về đường ruột, điều trị rối loạn hành kinh ở phụ nữ, kháng khuẩn,… Vậy hoàng liên là cây gì? Cây hoàng liên chữa bệnh gì? Cây hoàng liên có tác dụng gì? Củ hoàng liên có tác dụng gì? Để hiểu rõ hơn về dược liệu này hãy cùng gia công thực phẩm chức năng LYNK Green Tea Bag qua bài viết dưới đây nhé!

Hoàng liên là cây gì?

Hình ảnh hoàng liên:

Hoàng liên có tác dụng gì?
Hoàng liên có tác dụng gì?

Trước tiên để tìm hiểu cay hoàng liên có tác dụng gì và cây hoàng liên chữa bệnh gì hãy tìm hiểu về đặc điểm của cây hoàng liên trước nhé.

Dược liệu hoàng liên thuộc họ hoàng liên và có tên khoa học là Coptis teeta Wall. Dược liệu với nhiều tên gọi khác nhau như xuyên nhã liên, vận liên, chi liên, vượng thảo, chíc đởm chi, cổ dũng liên, thượng thảo,…

Cây hoàng liên là loại cây thân thảo sống lâu năm, mọc sát mặt đất, có chiều cao khoảng 30cm. thân cây mọc thẳng, phân chia thành nhiều nhánh và có rễ nhỏ mọc thành củ dài.

Lá mọc so le từ dưới gốc, các lá chét bên hình tam giác, có 3 – 5 lá chét trên mỗi phiến lá, có cuống dài, hai mép lá có hình răng cưa.

Rễ hoàng liên có hình trụ, có màu nâu hoặc màu vàng nhạt. Có nhiều rễ con dài phình ra thành củ có hình dáng như chân gà, mặt cắt có màu vàng vè nếm có vị đắng.

Hoa hoàng liên có màu vàng lục rất đẹp, mọc thành cụm nhỏ khoảng 3 – 5 hoa ở đầu cành, mỗi bông hoa có 5 cánh nhỏ và nhiều nhụy. Quả hoàng liên có màu vàng, bên trong có chứa khoảng 10 hạt có màu lục xám hoặc màu nâu đen.

Thời điểm ra hoa vào khoảng tháng 2 – 4 và cây cho quả là vào tháng 3 – 6.

Phân loại một số loại

Trong tự nhiên, có nhiều loài thực vật mang tên hoàng liên nhưng trên thực tế những loài này hoàn toàn khác biệt. Do đó, trong quá trình thu hái và sử dụng cần phân biệt chính xác loại dược liệu để tránh gây hại cho sức khỏe. Một số loài cây dễ gây nhầm lẫn như:

  • Cây hoàng liên gai: Xuất hiện nhiều ở khu vực vùng núi SaPa. Dưới mỗi nách lá đều có gai 3 nhánh, thân cây có màu vàng xám nhạt, cao 2 – 3m. Cây hoàng liên gai là một vị thuốc trong Đông y nhưng có công dụng và cách dùng khác hoàn toàn với dược liệu hoàng liên
  • Cây hoàng liên ô rô: Là loại cây thân bụi, với chiều cao 2 – 3m, với nhiều tên gọi như cây mật gấu, hoàng mật,… Cây hoàng lên ô rô có nhiều điểm kha tương đồng với cây hoàng liên nhưng đặc điểm thực vật và cách dùng khác nhau.
  • Cây hoa dây leo hoàng liên: Là loại cây thân leo có nhiều nét tương đồng với cây chanh leo, dài 7 – 10m hay còn được gọi là cây lạc tiên. Hoa dây leo hoàng liên có nhiều màu sắc sặc sỡ như màu trắng, tím hay hồng đậm. Do đó, cây được trồng chủ yếu để làm cảnh chứ không có công dụng gì.

Khu vực phân bố

Cây hoàng liên ưa chỗ lạnh, mát và ẩm thấp nên cây thường thích hợp với những nơi có nhiệt độ thấp dưới 30 độ C, đất trồng tốt nhất là thoáng, dễ thoát nước và có nhiều bùn.

Dược liệu hoàng liên mọc hoang phát triển tương đối phổ biến ở nước ta tại các vùng núi cao ở độ cao 1500 – 2000m xuất hiện ở dãy núi hoàng liên sơn, khu Tây Bắc, Lào Cai. Tuy nhiên, dược liệu này vẫn chưa đủ dùng trong nước và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, với giá trị khai thác cao, cây còn được trồng nhiều ở các vườn dược liệu ở Tam Đảo,…

Thu hái và chế biến – Hoàng liên có tác dụng gì?

Dược liệu được thu hái là phần củ, rễ bởi chúng có hàm lượng dược tính cao nhất, các bộ phận khác ít được áp dụng chữa bệnh trong đông y.

Dược liệu hoàng liên được thu hái vào mùa đông khi cây đã được 2 – 3 năm tuổi vì đây là thời điểm dược liệu đạt chất lượng tốt nhất. Do rễ cây cắm sâu vào lòng đất nên khi thu hoạch tránh làm đứt gãy hoặc bỏ sót dược liệu.

Dược liệu sau khi thu hoạch sẽ được loại bỏ tạp chất, rửa sạch rồi ủ 1 – 2 tiếng cho mềm để tiến hành chế biến dược liệu bảo quản được trong thời gian dài. Do đó, ta có thể bào chế theo những cách sau:

  • Cách 1: Dược liệu để phơi nguyên củ và phơi trong bóng mát 1 – 2 tháng đến khi dược liệu khô hoàn toàn.
  • Cách 2: Cắt dược liệu thành từng lát mỏng rồi phơi trong bóng mát đến khi khô
  • Cách 3: cắt mỏng dược liệu, phơi trong mát không phơi trực tiếp dưới ánh nắng. Khi dùng lấy lượng vừa đủ,đem sao với rượu, hạ thổ để dùng dần.
  • Cách 4: Lấy dược liệu đem ngâm rượu là cách bào chế khá phổ biến hiện nay. Cứ khoảng 2 – 3kg dược liệu tươi thì ngâm cùng 10 lít rượu 40 – 42 độ, dược liệu ủ với rượu càng lâu sẽ càng thơm ngon. Khi dùng mỗi lần dùng 40 – 50ml, chia làm 2 – 3 lần kết hợp trong bữa ăn hoặc sau khi ăn.

Thành phần hóa học

Trong thành phần dược liệu hoàng liên có chứa các chất như berberin, alcaloid có nhân phenol và alcaloid không có nhân phenol, palmatin, columbamin, coptisin, jatrorrhizin,…

Tác dụng dược lý

Trong đông y hoàng liên có tác dụng gì?

Dược liệu hoàng liên có vị đắng, tính hàn nên được quy vào 5 kinh can, tầm, đởm, đại trường và vị. Dược liệu có tác dụng chữa trị các chứng bệnh viêm loét dạ dày, chảy máu cam, trĩ, thổ huyết, viêm ruột, ung nhọt, đau mắt đỏ, thủy đậu, đau bụng, giun chui ống mật, mờ mắt, tổn thương í mắt, tiêu hóa không tốt,…

Trong y học hiện đại hoàng liên có tác dụng gì?

Trong y học hiện đại củ hoàng liên có tác dụng:

  • Tác dụng kháng khuẩn: dược liệu có tác dụng ngăn chặn sự phát triển củ một số loại vi khuẩn như tụ cầu, Shigella, liên tiểu cầu,… Và một số bệnh nhiễm khuản đường tiêu hóa.
  • Tác dụng chống nấm: Trong thí nghiệm thực tế cho thấy nước sắc từ dược liệu hoàng liên có tác dụng ức chế nhiều loại nấm.
  • Tác dụng kháng virus: Dược liệu có tác dụng kháng lại với nhiều loại virus cúm và virus Newcastle
  • Tác dụng ho gà: Từ nhiều kết quả kiểm nghiệm, tác dụng của dược liệu đối với ho gà khác nhau. Nhưng trong một nghiên cứu cho thấy, hoàng liên có tác dụng ức chế sự phát triển của bệnh.
  • Tác dụng hạ áp: Dùng hoạt chất berberin chích hoặc uống cho chó, mèo và thỏ đã được gây mê nhưng trên chuột không thấy huyết áp giảm. Hiệu quả này có tác dụng trợ tim ảnh hưởng đến lượng máu tim. Huyết áp giảm có có liên hệ đến việc tăng giãn mạch, cũng có sự gia tăng đồng bộ ở thận, tay chân và lá lách.
  • Nếu sử dụng dược liệu hoàng liên với liều lượng phù hợp có tác dụng tăng cường hệ chức năng của mật, khích thích vỏ não
  • Tác dụng an thần, mệt mỏi, giảm căng thẳng, hay hồi hộp,…
  • Phòng ngừa các bệnh về tim mạch hoặc đột quỵ
  • Tác dụng với các bệnh về bệnh tiêu hóa như tiêu chảy, đau bụng, kiết lỵ,…
  • Tác dụng trị mụn nhọt, thanh nhiệt, giải độc, nổi ngứa, mề đay,…

Những bài thuốc chữa bệnh từ hoàng liên

Hoàng liên chữa bệnh viêm loét dạ dày, tá tràng – Hoàng liên có tác dụng gì?

Lấy hoàng liên, hạt dành dành, mẫu đơn, trạch tả, bối mẫu mỗi dược liệu 8g; Trần bì và ngô thù du mỗi dược liệu 6g và 12g bạch thược. Đem tất cả dược liệu sắc với 1 lít nước, đến khi còn 500ml nước thì ngưng, chắt lấy nucows chia làm 3 lần uống trong ngày.

Hoàng liên chữa viêm ruột, trị trực khuẩn lỵ

Lấy 80g hoàng liên và 20g mộc hương, mang tất cả tán thành bột, tẩm mật và vo thành viên nhỏ. Lần dùng 2 – 8g, ngày uống 3 lần, uống cùng với nước sôi để nguội

Chữa đau mắt đỏ – Hoàng liên có tác dụng gì?

Lấy hoàng liên và cam cúc mỗi dược liệu 10g; Mộc thông, hoa kinh giới, sài hồ mỗi loại 8g; 6g ngọc cam thảo; 12g địa hoàng. Đem sắc uống, ngày uống một thang, chia làm 2 phần uống sáng và tối.

Hoàng liên giúp kích thích tiêu hóa giúp ăn uống tốt

Lấy 12g hoàng liên, 6g ngũ vị tử, cát cánh và mạch môn mỗi loại 8g đem sắc uống trong ngày

Hoàng liên giúp an thần mệt mỏi, giảm lo âu

Lấy 20g hoàng liên, 10g cam thảo, 16g xích đan. Đem tất cả dược liệu tán thành bột mịn, cho thêm một ít rượu trắng đun cho nóng, trộn đều rồi vo viên nhỏ cỡ hạt đậu xanh. Ngày uống 10 viên, kiên trì uống đều đặn sẽ có hiệu quả đáng kể.

Điều trị lở, nhiệt miệng

Lấy hoàng liên, ngũ vị tử, cam thảo với liều lượng bằng nhau. Đem sắc kỹ đến khi dược liệu cô cạn còn 1 chén nhỏ thì ngưng. Lấy nước thuốc ngậm vài phút để súc miệng, ngày thực hiện 2 – 3 lần cho đến khi vết lở khỏi hẳn.

Chữa tiêu chảy, kiết lỵ

Lấy 12g bột hoàng liên chia làm 3 lần để uống, lấy dược liệu hòa với nước ấm để uống hoặc hòa cùng với ít mật ong giúp tăng độ thơm ngon.

Lưu ý khi sử dụng hàng liên – Hoàng liên có tác dụng gì?

Dược liệu hoàng liên tuy là loại thảo dược không độc nhưng lại có dược tính mạnh. Do đó, trong quá trình sử dụng cần lưu ý những vấn đề sau để tránh gây ảnh hưởng đến sức khỏe:

  • Cần phân biệt cây hoàng liên chữa bệnh với các loại cây hoàng liên gai, hoàng liên ô rô,… tránh nhầm lẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
  • Trong quá trình sử dụng thuốc Tây không nên sử dụng các bài thuốc từ hoàng liên
  • Đối với những người âm hư, thiếu máu, khí hư, mất ngủ hậu sản, thủy đậu ở trẻ em, hư tiết tả, huyết hư gây sốt, chân âm bất túc,… Tuyệt đối không nên dùng
  • Đối với phụ nữ mang thai và phụ nữ đang cho con bú nên thận trọng khi dùng hoàng liên
  • Hoàng liên có thể công hưởng với một số loại thuốc gây hại cho gan, do đó nên cân trọng khi dùng
  • Trong quá trình sử dụng hoàng liên không nên dùng các nguyên liệu như thịt heo, cương tàm, cây cỏ xước, nguyên hoa, cúc hoa, huyền sâm, bạch tiễn bì.

24 thoughts on “Hoàng liên có tác dụng gì trong và có tác dụng chữa những bệnh nào

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.