Khương hoàng là dược liệu gì? Công dụng và cách dùng của khương hoàng

Khương hoàng hay còn có tên gọi là củ nghệ vàng, dược liệu được sử dụng phổ biến để điều trị sườn đau tức, viêm loét dạ dày, vết thương lâu lành miệng, bế kinh, khó thở. Tuy nhiên, khương hoàng còn có nhiều công dụng chữa bệnh khác vô cùng hiệu quả. Vậy khương hoàng là gì? Khương hoàng có tác dụng gì? Hãy cùng gia công thực phẩm chức năng LYNK Green Tea Bag tìm hiểu nhé!

Mô tả đặc điểm khương hoàng

Khương hoàng
Khương hoàng

Khương hoàng là gì?

Nghệ được biết đến là loại gia vị được dùng khá phổ biến ở nước ta. Nghệ thường xuyên được dùng trong các món ăn cay nóng, các món ăn huế. Tuy nhiên, ít ai biết nghệ còn có rất nhiều tác dụng đối với cơ thể như chống viêm, chống ung thư, kháng khuẩn, chống oxy hóa,…

Khương hoàng hay còn được gọi với cái tên thông thường là nghệ vàng. Dược liệu khương hoàng có tên khoa học là Curcuma longa L, thuộc họ gừng.

Là loại cây thân cỏ nhỏ, có chiều cao khoảng 0,6 – 1m. Thân rễ hình thành củ có hình trụ hơi dẹt, khi bẻ hoặc cắt ngang củ có màu cam sẫm hoặc màu vàng. Lá có hình trái xoan thon, hai mặt nhẵn, nhọn ở hai đầu dài khoảng 45cm, rộng 18cm, cuống lá có bẹ.

Hoa mọc thành cụm thường mọc từ giữa kẽ lá. Hoa có hình nón thưa, lá bắc có hình máng rộng, đầu tròn và có màu vàng nhạt hoặc xanh lục. Lá bắc bất thụ hẹp hơn lá bắc, có màu tím hơi nhạt. Tràng hoa có phiến, cánh hoa có màu vàng nhạt hoặc vàng nhạt thia làm 3 thùy, thùy trên to. Phiến hoa bên trong chia làm 3 thùy, hai thùy bên đứng, phẳng và thùy dới lõm xuống thành máng sâu.

Quả nang có 3 ngăn, mở van và hạt có hình bầu dục dạng trứng có áo bên ngoài. Thời kỳ ra hoa vào khoảng tháng 8 – 11 hàng năm.

Mô tả dược liệu

Khương hoàng là phần rễ của củ nghệ vàng. Củ khương hoàng được hình thành từ phần rễ cây. Rễ cây hình thành củ có hình trụ hơi cong hoặc thẳng, đôi khi phân nhánh, dài khoảng 2 – 5cm và đường kính khoảng 1 – 3cm. Vỏ ngoài nhăn nheo có màu xám nâu hoặc mù vàng tro, vằn nhăn màu trắng tro, có những vòng ngang sát nhau hoặc đôi khi còn có những vết tích của các nhánh và rễ. Mặt cắt ngang thấy rõ vỏ và trụ giữa, trụ giữa chiếm khoảng 2/3 đường kính. Chất chắc chắn, nặng, mặt cắt ngang phẳng, sáng, bóng, màu vàng da cam hoặc màu vàng chanh. Ở giữa có một đốm chấm tròn màu nhạt, có mùi thơm hắc của gừng, có vị hơi đắng, hơi cay và nồng.

Khu vực phân bố

Từ xa xưa nghệ có nguồn gốc từ Ấn Độ, chúng được trồng nhiều ở các vùng đồng bằng và trên các hòn đảo. Ngoài ra, cây còn được tròng nhiều ở các nước Châu Á như Trung Quốc, Campuchia, Indonesia, Lào, Việt Nam và các nước nhiệt đới, Đông Á, từ Nam Á đến Đông Nam Á.

Cây thích hợp với nhiệt độ 20 – 30 độ C, phù hợp với nhiều đồng đất. Ở nước ta, cây khương hoàng có nguồn trữ lượng khá dồi dào. Cây được trồng khắp nơi trên đất nước ta, từ đồng bằng cho đến các vùng núi cao với độ cao trên 1500m. Cây được bắt gặp ở khá nhiều nơi như Lâm Đồng, Đồng Văn, Mèo Vạc, Quảng Bạ, Phong Thổ Lai Châu, Yên Minh,…Bênh cạnh đó, ngoài nguồn cung cấp được trồng từ nhân dân, ở một số địa phương từ miền Bắc cây mọc hoang với trữ lượng được ước tính lên đến 1000 tấn.

Khương hoàng là loại cây lâu năm và rễ có khả năng tái sinh chồi mới nhiều lần.

Thu hoạch và chế biến

Khương hoàng sau khi thường được thu hoạch vào mùa thu vì thời điểm này dược liệu có chất lượng tốt nhất. Dược liệu sau khi thu hoạch, người ta cắt bỏ phần thân và rễ để giữ lại phần củ nghệ. Khương hoàng sau khi thu hoạch về đem đi phơi hoặc phơi khô để được bảo quản lâu hơn. Ngoài ra, dược liệu còn được chế biến dưới dạng bột mịn, phơi khô, đây là dạng được sử dụng phổ biến nhất.

Nếu để bảo quản dược liệu được lâu, phải đồ hoặc hấp trong 6 – 12 giờ. Sau đó để ráo nước rồi đem phơi hoặc sấy khô. Thân rễ to gọi là khương hoàng, còn các củ nhỏ mọc ra từ thân rễ chính gọi là uất kim.

Thành phần hóa học

Trong các nghiên cứu cho thấy, trong khương hoàng có:

  • Tinh dầu chứa 1 – 5% giúp dược liệu có mùi thơm
  • Ngoài ra, chất màu curcumin chiếm 0,3%. Đây là chất tạo nên màu vàng của khương hoàng, là tinh thể có màu nâu đỏ, ánh tím và không tan trong nước, nhưng lại tan trong dung môi như ete, rượu, clorofoc.
  • Ngoài ra trong dược liệu còn có chứa tinh bột, chất béo, nước, canxi oxalat và một số chất vô cơ khác

Tác dụng dược lý

Trong Đông y

Dược liệu khương hoàng có vị đắng, cay, tính ôn ấm được quy vào 2 kinh can và tỳ. Do đó, dược liệu có tác dụng cầm máu, phá ác huyết, sinh cơ (lên da non), mụn nhọt. Dược liệu thường được dùng trong điều trị vàng da, viêm dạ dày, đau bụng kinh có máu kinh thành cục, phụ nữ sau sinh bị đau bụng.

Do dược liệu có tác dụng kháng sinh, trừ mụn nhọt, lên da non mới nên khương hoàng còn được dùng để bôi lên vùng da bị mụn mới khỏi để tránh sẹo trên da.

Trong y học hiện đại

Theo nghiên cứu cho thấy khương hoàng có tác dụng:

  • Dược liệu có tác dụng kích thích sự bài tiết của tế bào mật, dược liệu có tính chất thông mật, làm tăng sự co bóp của túi mật
  • Tinh dầu pha loãng hỗ trợ sát trùng đối với nấm, các loại vi trùng khác, thậm chí là tiêu diệt nấm
  • Tác dụng hưng phấn tử cung, giúp tử cung có bóp đều, kéo dài 5 – 7 tiếng
  • Tác dụng làm hạ huyết áp, đình chỉ hoạt động hô hấp
  • Tác động lên cơ năng giải độc của gan, nếu uống dược liệu liên tục sẽ làm tăng khả năng giải độc
  • Đối với người mắc bệnh Galactoza, khi sử dựng dược liệu sẽ làm giảm Galactoza.
  • Với người có lượng Urobilin trong nước tiểu cao, uống dược liệu sẽ làm hàm lượng Urobilin giảm xuống
  • Dược liệu có tác dụng ức chế sự phát triển của vi trùng lao
  • Dược liệu làm tăng lượng dịch mật ở tá tràng mà không làm tăng Bilirubin
  • Có thể thấm qua các màng tế bào mà đặc biệt là hủi và vi khuẩn lao
  • Theo thí nghiệm trên chuột, nếu dùng tinh dầu với liều lượng 9,2ml/kg có thể gay độc

Cách dùng khương hoàng

  • Lá nghệ: Người dân Nam Bộ ở nhiều địa phương dùng đọt và lá non làm món rau sống có thể ăn kèm với các loại rau sống khác. Dùng ăn kèm với các món xào lăn, mắm đồng, nướng. Do nó có mùi thơm, vị cay nhẹ nên sẽ rất thích hợp. Ngoài ra, lá và đọt non cũng được cắt nhuyễn xào chung với thực phẩm để khử mùi tanh như hải sản, eeschs, lòng heo,… Giúp khử mùi tanh hiệu quả và làm tăng hương vị món ăn.
  • Củ nghệ: Củ nghệ tươi được dùng làm làm gia vị cho các món có tác dụng khử mùi tanh, làm cho màu sắc bắt mắt hơn, kích thích vị giác. Bột nghệ khô được bảo quản lâu và dùng dần để chế biến các món ăn Âu, Á và đặc biệt là các món bánh được tạo màu bằng bột nghệ sẽ mềm và mịn hơn.

Công dụng và liều dùng

Khương hoàng có tác dụng gì?

  • Điều trị đau dạ dày
  • Điều trị viêm âm đạo
  • Chữa mụn nhọt
  • Điều trị đau bụng, trướng bụng
  • Chữa chảy máu cam, thổ huyết ra máu
  • Điều trị viêm gan mạn tính, viêm gan virus cấp tính
  • Chữa kinh nguyệt không đều
  • Hỗ trợ điều trị rối loạn thần kinh
  • Chữa sỏi gan, sỏi mật
  • Điều trị huyết ứ sao sinh
  • Điều trị xơ gan
  • Giúp da dẻ mịn màng sau sinh
  • Làm mờ sẹo
  • Chữa hen suyễn
  • Chữa bong gân sưng đau nhức
  • Chữa ho, cảm lạnh,…

Những bài thuốc chữa bệnh từ khương hoàng

Chữa kinh nguyệt không đều

Chuẩn bị khương hoàng, xuyên khung, đào nhân mỗi dược liệu 8g; Ích mẫu, kê huyết đằng mỗi dược liệu 16g và 12g sinh vị. Đem tất cả nguyên liệu sắc với nước và uống trong ngày. Thuốc nên uống liên tụcvà uống trước 2 -3 tuần trước kỳ kinh. Và nên uống vài liệu trình cho đến khi ổn định trở lại

Chữa mụn nhọt

Lấy 100g khương hoàng, 150g dầu vừng, 150 củ ráy dại, 70g nhựa thông và 70g mật ong. Đầu tiên, đem khương hoàng và củ ráy gọt bỏ vỏ, thái mỏng và giã nát. Cho hỗn hợp vào dầu vừng và đem nấu nhừ, lọc bỏ bã rồi cho thêm nhựa thông và mật ong vào. Nấu và khuấy đều đến khi tan hoàn toàn. Khi dung dịch nguội, phết lên giấy bản rồi dán vào vị trí nhọt.

Điều trị viêm dạ dày

Lấy 10 củ khương hoàng đem gọt bỏ vỏ, rửa sạch, để ráo. Sau đó đem dược liệu xay nhuyễn thành bột, đem phơi thật khô rồi cho vào lọ thủy tinh đậy kín. Lấy 5 củ sắn dây gọt vỏ, rửa sạch rồi cắt thành sợi, đem phơi khô rồi xay thành bột, cho vào lọ thủy tinh đậy kín. Lấy thêm 5 quả chuối xanh đem che biến tương tự như sắn dây. Mỗi lần uống pha 2 thìa cafe bột khương hoàng, 1 thìa cafe sắn dây và 1 thìa cafe bột chuối xanh. Ngày uống 2 lần vào bữa trưa và bữa tối 30 phút.

Giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày

Chuẩn bị 200g củ khương hoàng non và 3 trái dừa non. Dừa non đem chặt phần nắp ở trên và chọc thủng rồi đem đun trực tiếp trên lửa nhỏ 30 phút. Sau đó, đổ nước dừa ra bát, cạo lấy phần cơm dừa, chia làm 3 phần bằng nhau. Lấy khương hoàng đem gột vỏ rồi xay nhyễn, vắt lấy nước cốt. Cho nước cốt khương hoàng vào một chén nước dừa, khuấy đều lên rồi uống trước bữa ăn 30 phút. Kiên trì uống đều ngày 3 lần và uống liên tục 3 ngày sẽ thấy bệnh cải thiện tích cực.

Điều trị sỏi gan, sỏi thận

Lấy 10g khương hoàng và 10g đường phèn, đem cả 2 tán thành bột mịn. Ngày uống 1 lần, hòa với nước để uống và uống trước bữa ăn. Nếu có mật gấu thì có thể thêm vào để làm tăng tác dụng của thuốc

Lưu ý khi sử dụng khương hoàng

Để sử dụng khương hoàng an toàn, chúng ta cần lưu ý:

  • Theo các chuyên gia khuyến nghị, chỉ có thể dùng khoảng 3 – 6g khương hoàng/ngày. Nếu dùng ở dạng thuốc sắc thì nên chia ra 2 -3 lần uống trong ngày. Nên sử dụng đúng liều lượng không lạm dụng.
  • Khi gặp các vấn đề về túi mật tuyệt đối không dùng khương hoàng
  • Nam giới đang muốn có con thì nên cẩn trọng khi dùng. Vì dược liệu làm ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất sắt. Vì vậy, nhưng người cơ thể thiếu sắt hoặc đang bổ sung sắt nên chú ý đến vấn đề này.
  • Không dùng với liều lượng quá cao vì có thể gây vàng da, tiết nhiều mồ hôi, tiêu chảy,…

4 thoughts on “Khương hoàng là dược liệu gì? Công dụng và cách dùng của khương hoàng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.