Sâm cao ly có tác dụng gì? Tác dụng của sâm cao ly đối với sức khoẻ

Sâm cao ly được mệnh danh là vua của các loại sâm có xuất xứ từ Triều Tiên là loại dược liệu vô cùng quý hiếm bởi những công dụng tuyệt vời mà nó mang lại. Sâm cao ly có không chỉ có tác dụng chữa bệnh mà còn được sử dụng để cải thiện sức khoẻ, bồi bổ, tăng cường hệ miễn dịch, cải thiện trí nhớ, kéo dài tuổi thọ, ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư, ổn định đường huyết, chống oxy hoá,… Vậy sâm cao ly là gì? Sâm cao ly có tác dụng gì? Cách ngâm rượu sâm cao ly? Để biết chi tiết hơn về tác dụng của sâm cao ly, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết hơn qua bài viết sau đây.

Sâm cao ly là gì?

Sâm cao ly thuộc họ ngũ gia bì Araliaceae có tên khoa học là Panax ginseng C. A. Mey. Bên cạnh đó, dâm cao ly còn được gọi với nhiều tên khác như sâm Triều Tiên, sâm Hàn Quốc, viên sâm, nhân sâm,…

Hình ảnh sâm cao ly

Sâm cao ly có tác dụng gì?
Sâm cao ly có tác dụng gì?

Sâm cao ly là loại thực vật sống lâu năm, thân cây màu xanh mọc thẳng, dài, chiều cao có thể tới 0,6m, phía dưới có phân nhánh và có phần rễ phát triển thành củ.

Lá hình dáng tương đối giống chân vịt hoặc hình trứng ngược mọc so le nhau gồm nhiều lá chét, cả hai mặt lá đều bóng, phiến lá dày, hơi mẫm, mép lá có răng cưa sâu, phiến lá có gân nổi rõ. Đầu lá nhọn hoặc tù, lá dài khoảng 5-7cm, rộng 2.5-3.5cm, cuống lá rất ngắn và hẹp.

Hoa mọc thành chùm ở đầu cành có hình tán, gồm nhiều hoa nhỏ, đường kính hoa khoảng 6mm. Hoa có 5 cánh hoa màu tím đỏ nhạt và khoảng 10 nhị hoa dài 2 mm, bầu hoa có hình cầu.

Quả mọng có kích thước nhỏ, khi quả chín màu xám tro, đường kính khoảng 3 mm. Bên trong quả có hạt màu đen nhánh, hạt nhỏ, hơi dẹt, bề mặt hạt có vân hơi lồi.

Rễ sâm cao ly có hình dạng vô cùng đặc biệt với một thân chính to, hình trụ rất mập mạp, các nhánh con tạo thành hình dáng tương đối giống hình người nên còn được gọi là nhân sâm. Bên ngoài dược liệu có màu nâu vàng, lúc vừa mới đào lên bên trong củ có màu hồng trắng, sau khi phơi khô sẽ chuyển sang màu đen.

Sâm cao ly thường có tuổi thọ rất cao, càng nhiều tuổi giá trị dược tính của sâm ngày càng cao. Thông thường, sâm cao ly 6 tuổi là có thể thu hoạch được, đối với những cây trên chục tuổi sẽ rất quý giá và khi lên đến trăm tuổi thì được xem là bảo vật vô giá có một không hai.

Khi cây sâm sao ly đủ 3 năm tuổi mới bắt đầu ra hoa kết trái, hoa thường bắt đầu xuất hiện vào mùa hè khoảng tháng 3 – 5. Hạt của những cây sâm cao ly ở năm thứ 3 chưa tốt, khi cây được khoảng 4 – 5 năm tuổi mới có thể được sử dụng làm hạt giống và mùa quả thường bắt đầu vào khoảng tháng 6 – 7.

Khu vực phân bố

Sâm cao ly vốn có nguồn gốc xuất xứ sở Cao Ly – Triều Tiên từ lâu đời và do Hàn Quốc có khí hậu, đặc điểm đất đai tương đồng nên sâm cao ly cũng được trồng phổ biến tại quốc gia này và một số nước khác như Trung Quốc, vùng Viễn Đông Liên Bang Nga.

Những năm gần đây, sâm cao ly cũng đã được nhập về trồng ở các nước như Việt Nam, Hoa Kỳ, Nhật Bản.

Sâm cao ly được bằng các mẫu rễ, cành hoặc hạt, sâm cao ly là loại cây dễ nhân giống và phát triển.

Thu hái, chế biến – Sâm cao ly có tác dụng gì?

Người ta thường sử dụng phần lá hoặc củ sâm cao ly để làm thuốc chữa bệnh, nhưng chủ yếu là dùng phần rễ củ.

Củ sâm cao ly thường được thu hoạch vào mùa thu tức là khoảng tháng 9-10, đào lấy phần củ của những cây có tuổi thọ từ 4 năm trở lên. Sau đó được rửa sạch, dùng tươi hoặc sơ chế để bảo quản lâu dài.

Để chế biến nhân sâm ta có thể áp dụng một trong những cách phổ biến sau đây:

  • Bào chế thành hồng sâm: Loại này được chọn lọc kỹ lưỡng từ những củ sâm tươi ngon nhất, chất lượng nhất, về cả hình dáng và kích thước. Đem dược liệu sấy khoảng 3-6 lần để giảm lượng nước trong củ xuống dưới mức 14%.
  • Chế biến bạch sâm: Những củ sâm không đạt yêu cầu để làm hồng sâm sẽ được sử dụng để làm bạch sâm. Trước tiên cần cắt bỏ hết rễ non và cạo sạch lớp vỏ mỏng bên ngoài, sau đó đem phơi nắng sơ qua để rốc bớt nước rồi tiếp tục trần qua nước sôi, tẩm đường rồi đem phơi hoặc sấy khô lại một lần nữa.
  • Ngoài ra, ta cũng có thể chế biến sâm cao ly đơn giản bằng cách rửa và phơi khô hoặc rửa sạch, ngâm nước sôi vài phút rồi đem phơi. Hoặc tẩm củ sâm đã cắt lát vào nước gừng tươi rồi ủ trong 30 phút rồi sao trên lửa nhỏ, theo tỉ lệ 1kg sâm cao ly tươi thì dùng 100g gừng.

Phân loại sâm cao ly

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại sâm cao ly, trong đó có một số loại phổ biến như:

  • Sâm cao ly tươi và sâm cao ly khô

Loại này thường có chất cứng, vị đắng và chứa nhiều chất dinh dưỡng. Mọi đối tượng kể cả trẻ em, phụ nữ và người già đều có thể sử dụng được sâm cao ly. Sâm cao ly khô khi đã cắt thành từng lát mỏng có thể nhai hoặc ngậm trực tiếp.

Mùi sâm cao ly tươi rất thơm, thơm kiểu nhẹ nhàng, vì vậy thể dùng để pha trà, ngâm rượu, nấu chung với cháo,… Sâm cao ly ở độ tuổi nào cũng có thể sử dụng tươi được.

  • Sâm cao ly Việt Nam

Ở nước ta, sâm đất là tên gọi khác của sâm cao ly, loại sâm này có kích thước nhỏ, củ có màu hồng. Sâm đất Việt Nam khi sử dụng kết hợp các dược liệu khác có tác dụng bồi bổ cơ thể. Đồng thời có thể giúp hỗ trợ điều trị chứng rối loạn tiêu hóa hay đi tiểu nhiều lần.

  • Sâm cao ly Hàn Quốc

Sâm cao ly Hàn Quốc có mùi thơm rất rõ ràng, khi ăn có mùi rất đặc biệt. Loại sâm này to và nặng hơn các loại sâm khác, khi lượng sâm thu hoạch đủ lớn sẽ được chế biến thành hồng sâm, còn sâm không được chế biến thành hồng sâm thì sẽ được sử dụng để chế biến thành bạch sâm.

  • Sâm cao ly Triều Tiên

Nói đến sâm cao ly thì không thể không nhắc đến sâm cao ly Triều Tiên, bởi đây là nơi xuất xứ đầu tiên của sâm cao ly. Nó được coi là mặt hàng xuất khẩu chính của Triều Tiên, sâm cao ly Triều Tiên có thể được chế biến theo nhiều cách như ăn sống, sấy khô, tán bột,…

Thành phần hoá học

Sâm cao ly có chứa hàm lượng saponin  lớn bao gồm Gingenosides Ro, Rg1, Rg2, Rg3, Ra1, Ra2, Rh1, Rh2, Re,… Bên cạnh đó, nó còn chứa acid béo peptides, panaxan, polysaccharides, malnonyl,…

Tác dụng dược lý – Sâm cao ly có tác dụng gì?

Trong đông y sâm cao ly có tác dụng gì?

Theo đông y, sâm cao ly có vị ngọt, mùi thơm dịu nhẹ, tính ôn nên được quy vào 3 kinh tâm, tỳ và phế. Sâm cao ly có tác dụng chữa suy nhược cơ thể, suy giảm trí nhớ, thần kinh căng thẳng, bệnh tiểu đường, loạn nhịp tim, mạch yếu, chân tay lạnh, người gầy yếu, trẻ suy dinh dưỡng, chậm lớn, gầy yếu,…

Trong y học hiện đại sâm cao ly có tác dụng gì?

  • Đối với hệ thần kinh trung ương: Các thành phần có trong sâm cao ly có khả năng làm tăng khả năng hưng phấn của vỏ não, làm tăng tính linh hoạt của hoạt động thần kinh và tăng cường quá trình ức chế. Nếu có sự rối loạn giữa hai quá trình trên sẽ giúp hệ thần kinh hoạt động trở lại bình thường.
  • Đối với chức năng phản ứng cơ thể: Loại sâm này giúp tăng sức đề kháng không đặc hiệu của cơ thể trước sự tấn công của các yếu tố độc hại. Tác dụng này đã được chứng minh trong một số trường hợp như nhiễm độc do chiếu xạ, nhiễm độc rượu, lây nhiễm virus, stress tinh thần,…
  • Đối với vỏ thượng thận và tuyến yên: Các ginsenosid trong sâm cao ly Triều tiên có tác dụng kháng kích thích, ức chế đáng kể sự thay đổi trọng lượng của tuyến thượng thận, tuyến ức, lá lách và tuyến giáp trong quá trình phản ứng kích thích.
  • Đối với tuyến sinh dục: Sâm cao ly có tác dụng kích thích tuyến yên phân biệt các hormone tuyến sinh dục và đẩy nhanh quá trình trưởng thành giới tính. Từ đó, giúp tăng ham muốn tình dục, hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như rối loạn cương dương, xuất tinh sớm, lãnh cảm,…
  • Đối quá trình trao đổi chất: Dựa trên nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sâm cao ly giúp tăng cường hô hấp của tế bào, thúc đẩy quá trình phân hủy đường và tăng cường chuyển hóa năng lượng.
  • Đối với hệ tuần hoàn: Sâm cao ly có tác dụng tăng cường sức co bóp của tim, Đồng thời còn giúp làm giảm hoặc cải thiện tình trạng rối loạn nhịp tim do chloroform và adrenalin gây ra. Bên cạnh đó, nó còn có tác dụng giãn mạch đối với mạch máu não, mạch vành hoặc đáy mắt.
  • Các tác dụng khác: Tăng cường chức năng giải độc của gan, cải thiện thị lực, tăng khả năng thích ứng của thị lực ở điều kiện thiếu ánh sáng, ức chế sự hoạt động và phát triển của tế bào ung thư,…

Cách sử dụng câm cao ly – Sâm cao ly có tác dụng gì?

  • Ngậm hoặc nhai trực tiếp: Mỗi lần ngậm 1 lát sâm cao ly để tinh chất tiết ra cho đến khi hết mùi vị thì nhai và nuốt. Liều lượng trung bình mỗi ngày là 3 – 4 lát sâm.
  • Sâm cao ly ngâm mật ong: Cắt sâm thành từng lát mỏng sau đó cho vào bình thủy tinh ngâm với mật ong trong vài tháng. Mỗi ngày dùng trung bình 1 – 4g bằng cách sử dụng một ít mật ong và sâm hoà với nước uống hoặc ăn trực tiếp.
  • Hãm trà: Cắt sâm thành từng lát rồi hãm với nước ấm 10 phút rồi uống, có thể nhai cả lát sâm để tận dụng tối đa các thành phần có trong sâm với liều trung bình mỗi ngày 1 – 2g.
  • Bột sâm cao ly: Nghiền sâm cao ly khô thành bột mịn, mỗi ngày uống 1 – 2g, mỗi lần pha một ít bột với nước ấm để uống
  • Sắc uống: Có thể dùng sâm cao ly dưới dạng thuốc sắc kết hợp với các vị thuốc khác với liều dùng từ 3 – 15g hoặc hơn.

Liều lượng sử dụng trên chỉ mang tính chất tham khảo, trong từng trường hợp cụ thể bác sĩ có thể tăng hoặc giảm liều lượng dựa trên tình trạng sức khỏe và tuổi tác.

Những lưu ý khi sử dụng sâm cao ly

  • Đối với phụ nữ có thai, phụ nữ đang cho con bú, người bị thực nhiệt hoặc bệnh sơ cảm mới thổ huyết thì tuyệt đối cần tránh sử dụng dược liệu này.
  • Sâm cao ly không thích hợp cho trẻ sơ sinh và trẻ em dưới 6 tuổi. Đối với trẻ em chậm lớn và bị suy dinh dưỡng có thể dùng sâm cao ly nhưng cần có sự tư vấn của bác sĩ để điều chỉnh liều lượng phù hợp.
  • Sâm cao ly có tác dụng hạ huyết áp và lượng đường trong máu, vì vậy cần theo dõi chặt chẽ khi dùng cho bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường và huyết áp cao.
  • Khi đang trong quá trình sử dụng sâm cao ly, tuyệt đối không uống trà và ăn củ cải và tránh sử dụng kết hợp các loại thảo mộc với dược liệu tạo giáp, ngũ linh chi và lê lô.
  • Những người thường xuyên mất ngủ nhưng thể trạng yếu chỉ nên sử dụng sâm vào buổi sáng với liều lượng thấp khoảng 2 – 3g/ngày.

4 thoughts on “Sâm cao ly có tác dụng gì? Tác dụng của sâm cao ly đối với sức khoẻ

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.